In het voorjaar van 2000 reisde zanger Stef Bos met Paul Luyf mee naar Albanië. Stef was in gesprek geraakt met Paul na afloop van een voorstelling en was onder de indruk van de verhalen die hij hoorde.Het gesprek resulteerde in een gezamenlijke reis. De indrukken van Albanië hebben geleid tot een drietal liedjes (Liria, Kazazi en Engjelushe) die zijn verschenen op de CD Donker En Licht.

Na afloop van de reis verwoorde Stef Bos zijn indrukken in een reisverlsag dat op zijn internetpagina (Niemandsland: www.stefbos.nl) verscheen. Het reisverslag leest u hieronder.


Beste Niemandlanders,

Mijn hart is nog in Albanië.
Een journalist, een opticiën/optometrist en een zanger vetrekken op een zondag naar Tirana
(De opticiën gaat er al jaren heen om mensen die het niet kunnen betalen aan een bril te helpen en hun ogen te meten.)


Drie mannen
Ze kennen elkaar niet
Komen uit hetzelfde lage Nederland maar ook uit verschillende werelden
Verscheidenheid is een goede voedingsbodem
Het zouden twee mooie weken worden (Albanië, Kosovo, Macedonië en terug in Albanië)
Bij een volk dat gepassioneerd en gastvrij is
Mensen die weinig hebben zijn vaak bereid om veel te delen
Dat heb ik nu weer geleerd
Een les in nederigheid

De oppervlakkige werkelijkheid haalt altijd de krant
Albanië staat gelijk aan maffia, vrouwenhandel en corruptie
Het land is in Nederland van de lijst gehaald van landen
Die steun verdienen
Een schande
Want een klein deel van de bevolking wordt als graadmeter genomen voor de meerderheid
Ik heb mijn vooroordelen moeten laten vallen
Direct al de eerste avond
Toen een familie van vier met een tweekamer appartement
Er op stond dat wij in hun bedden zouden slapen
Terwijl zij op stoelen en banken in de woonkamer de nacht doorbrachten
Een les in nederigheid

Hoe langer ik leef
Hoe minder ik weet
Hoe beter je een land leert kennen
Hoe minder je er zomaar een oordeel over kan vellen
Vandaar
Een paar indrukken
Fragmentarisch:

Gaten in de wegen
Kapotgereden door Navo-tanks
Slagerijen in de open lucht
Geslachte en gevilde beesten langs de kant
Een land vol kapotte auto’s
Tot het bot gesloopt
Lege gebouwen
Roestige geraamtes van wat ooit fabrieken waren
De wrange erfenis van een dictatuur

Gezichten waar de tijd zijn sporen in heeft nagelaten
Gebeitelde groeven
Gastvrijheid

Burrel
Werkloosheid
De stank van de armoede
Uitgebluste ogen
Dankbaarheid
Levenskunstenaars

Verhalen over vrouwenhandel
Valse beloften over liefde en een betere toekomst
Ergens in Europa
Eindigend in de prostitutie
Van Brussel en Rome
Hamburg en Berlijn

Verhalen over de communistische dictatuur
Een woord
Was genoeg
Om 20 jaar achter de tralies te verdwijnen
Het verzet en de angst

De rotsen
De ruwheid van het leven
Barre landschappen
Afvalhopen
Hoge bergen in het noorden
Desolate dorpen

Een lange tocht door een stil landschap
Kukkes
Opweg naar Kosovo
Een gebroken gebied
Een kruis
Stille getuige van bloedwraak langs de weg

Prizren, Pristina, Kosovo
Tegen de avond
Tanks, soldaten en dreiging
De echo van een inferno
Het bloed dat is gevloeid
Is nog niet vergeten
Links van de weg een veld vol bloemen
Neergelegd door nabestaanden
Dit is een massagraf
Zegt de chauffeur
Er valt een stilte

En de internationale hulpverleners
In het Grand Hotel Prestina
Ze eten ’s avonds gerustgesteld door viool en pianomuziek
En ze praten
Over de volgende oorlog
Die ergens uit zal breken
Want dit circus trekt de wereld over
De een wordt vorstelijk betaalt voor ondeskundigheid
De ander probeert de daad bij het woord te voegen
Engelen bestaan in elk beroep
Zo ook de tegenovergestelden

Terug in gedachten onderweg
Het noorden van Albanië
Tien uur onderweg
Proberen met handen en voeten te praten
Met een taxi-chauffeur die geen vreemde taal spreekt
Dan opeens
Een naam
Rensenbrink
En daarna een machtig gesprek van een uur
Waarin alle voetballers van de afgelopen dertig jaar passeren
We begrijpen elkaar

Een ontmoeting
Met een groep ex-politieke gevangenen
Het begin van een tekst
Want een van de mannen
Die langer dan twintig jaar heeft vastgezeten
Straalt nog steeds
Heeft het kind in zich behouden
En heeft nog steeds het licht in zijn ogen

Zo heeft deze man mijn handen in beweging gezet
Om te schrijven

Liria

Ik geloof in de vrouw die vecht
Die tegen de verdrukking in
Blijft zoeken naar een weg
Ik geloof in het woord
Dat in stilte wordt gewogen
Ik geloof in de man
Met het licht in zijn ogen

En ik sta aan de kant
Van degenen in het donker
Die wachten op een dag
Die wachten op een wonder
En ik schreeuw

Liria
Liria

Ik schreeuw voor elke stem die wordt gesmoord
Ik schreeuw voor elk hart dat wordt gebroken
Ik schreeuw voor wie daar niemand wordt gehoord
Ik schreeuw voor elke vrouw die blijft geloven

Ik zag de ogen van een man
Die levend werd begraven
Die twee en veertig jaar in het donker heeft geleefd
En aan het einde van de eeuw
En aan het einde van zijn dagen
Het licht zag en de liefde gaf
Die hij nooit gekregen heeft

En ik sta aan de kant
Van de waarheid die moet zwijgen
Die nooit wordt gehoord
Die nooit gelijk zal krijgen
En ik schreeuw

Liria
Liria

Ik schreeuw voor elke stem die wordt gesmoord
Ik schreeuw voor elk hart dat wordt gebroken
Ik schreeuw voor wie daar niemand wordt gehoord
Ik schreeuw voor elke vrouw die blijft geloven

Osman
Vladi
Eisha
Mamoedia

Victor
Jara
Reza
Mamoedia

Fabi
Jola
Mayra
Mamoedia

Osman
Shukra
Carlos
Mamoedia

Ik schreeuw voor elke stem die wordt gesmoord
Ik schreeuw voor elk hart dat wordt gebroken
Ik schreeuw voor wie daar niemand wordt gehoord
Ik schreeuw voor elke vrouw die blijft geloven

We reizen verder
Via Macedonië naar het zuiden van Albanië
Koça
Zigeuners
Muziek
En twee kleine meisjes van acht die dansen als ik zing
Marinella en Engjellusha

Engjellushe - Marinella

Twee kleine meisjes
Kijken mij aan
Ze spreken een taal
Die ik niet kan verstaan
Ik zie in hun ogen
De zon ondergaan
Ik kom thuis bij een volk
Met een land zonder naam

Ze zijn overal thuis
Dus altijd een vreemde
En ik weet wat het is
Om verloren te leven
Twee kleine meisjes
Kijken mij aan
Ze zitten daar samen
En ik zing hun naam

Engjellushe, Marinella
Marinella, Engjellushe
Timomoengkong
Marinella
Timomoengkong
Engjellushe

Ik kijk in hun ogen
En ik kan niet geloven
Hoe dit volk door de eeuwen heen
Wordt verstoten
En ik denk aan de wereld
Waar ik ben geboren
De verzuurde gezichten
De berekende woorden

En ik weet dat ik morgen
Verder moet reizen
Maar dat ik in gedachten
Hier zal blijven
Want ik denk aan de wereld
Waar ik ben geboren
Ik kijk in hun ogen
En ik loop verloren

Engjellushe, Marinella
Marinella, Engjellushe
Timomoengkong
Marinella
Timomoengkong
Engjellushe

En zo kan ik nog uren doorgaan
Maar het ging om een paar indrukken
En ik moet me behelpen
Met woorden
Vandaar
Dat het hier stopt
Voorlopig

Met dank aan
Paul, Joop en Fabiola
Vladimir en vele anderen
Voor een reis
Zonder eindpunt.

Stef Bos
Antwerpen
19 mei 2000

Wie Paul Luyf met zijn eenmansmissie in Albanië direct wil steunen, kan dit doen door geld te storten op de rekening van zijn stichting: Stichting Oogprojekt Albanië (Rijksstraatweg 12, Haarlem, Nederland): gironummer 7299205 (iban: NL58PSTB0007299205 en bic: PSTBNL21).